خرمشهر شهر عاشقان دلربا
خرمشهر در اوايل سده 13 ه. ق شهر كوچكي بود. در اين ايام به دليل امنيتي كه شيخهاي بنيكعب در اين حدود برقرار كرده بودند، به سرعت رو به آبادي نهاد و بندر مهمي شد. در سال 1235 ه. ق حصاري به دور آن كشيدند. خرمشهر در نيمه اول سده 13 ق رو به آبادي و پيشرفت نهاد و در سالهاي پيش از 1254 ه. ق كه عثمانيها به آن هجوم آوردند، بهصورت يك بندر آزاد درآمد.
در طول تاريخ صدساله اخير، خرمشهر چهار بار اشغال شده است. وجود بندر خرمشهر (محمره) در مجاورت بندر بصره از لحاظ اقتصادي ضررهاي فراواني را به دولت عثماني كه بصره در آن روزگار در دست آنان بود، وارد كرد.
بههمين دليل در سال 1235 ه. ق زماني كه محمد شاه قاجار به هرات لشكر كشيد، عليرضا پاشا حاكم بغداد با لشكر زيادي به خرمشهر حمله كرد و آن شهر را ويران و مردمش را غارت كرد.
در 23 رجب 1254ه. ق عثمانيها بار ديگر با سپاهی بزرگ به خرمشهر حمله کردند و در اين تاختوتاز خرمشهر ويران شد. با ادامه تجاوز عثمانيها به مرزهای ايران، اميرکبير با استفاده از جوانان عشاير گارد مرزی نيرومندی در خرمشهر پديد آورد و فرماندهی آن را به محمدخان پسر جابرخان سپرد. حاج جابرخان حاکم خرمشهر در چهارم رجب 1266ه. ق پرچم ايران را بر فراز خرمشهر برافراشت و به پاداش اين کار از سوی امير کبير به لقب خانی مفتخر گرديد.
خرمشهر-خوزستان-ايران
خرمشهر قبل از جنگ تحمیلی
خرمشهر بعد از جنگ تحميلي(پل جدید)
مشخصات جغرافيايي :
شهرستان خرمشهر با مساحتي حدود 4552 كيلومتر مربع در انتهاي جنوب باختري استان خوزستان، درمحل پيوستن رود كارون و اروند رود واقع شده است. اين شهرستان از شمال به اهواز، ازخاور به شادگان، از جنوب به آبادان و از باختر به كشور عراق محدود است. بلندي خرمشهر از سطح دريا 3متر و آب و هواي اين شهرستان به علت نزديك بودن به عربستان وعراق تحت تاثير بادهاي گرم و خشكي است كه از اين سو مي وزند. رطوبت نسبي موجود دراين ناحيه به علت نزديكي به اروند رود و خليج فارس در تمام فصل ها بالا است. ازخرمشهر به شهرهاي اهواز و آبادان راه آسفالته وجود داشته و فاصله هوايي آن تاتهران 660 كيلومتر مربع است. انتهاي راه آهن سرتاسري ايران، محور تهران – خرمشهربه درازاي 1070 كيلومتر، به خرمشهر منتهي ميشود.
وجه تسميه و پيشينه تاريخي :
در محل پيوستن رود كارون و اروند رود در حدود خرمشهر كنوني،شهر كهن تري به نام «بيان» وجود داشته كه تا سده 4 هـ. ق نيز آثاري از آن بر جايبوده است. اين شهر پيش از اسلام «بارما» نام داشت و به قول مورخان در زمان خلافتعمربن خطاب تبديل به «بيان» شده است. شايد واژه «بيان» معرب «پيان» باشد كه در زبانخوزي به معني مردان است. پس از ويراني شهر پيان در نزديكي ويرانه هاي آن يعني درجايي كه با جدا شدن كانال عضدي از بهمن شير، گونه شمال خاوري جزيره آبادان پديدآمده است و اكنون نيز به نام محرزي معروف بوده و جزو حومه خرمشهر است، شهري كوچكبه نام محرزه (مهرزه يا محرزي) نباشد كه پس از شهر بيان، ساليان دراز بندرگاه كشتيهاي بازرگاني و پايگاه داد و ستد و مبادله كالا بود. خرمشهر از ديدگاه تاريخنگاران بازمانده شهر بيان و محرزه يا محرزي و آخرين مولود پيوست گاه كارون و اروندرود است. عيلاميان در محلي كه كارون به خليج فارس مي ريخت شهري به نام «ناژيتو» بناكرده بودند تا دروازه كارون را پاسداري كنند. پس از آن هخامنشيان در سرچشمه رودكارون، آبادي ديگري به نام «آگينس» بنياد نهادند. پس از ناژيتو و آگينس نوبتپاسداري اين دروازه مهم كه با گذشت زمان تا جاي خرمشهر كنوني پيش آمده بود به شهربيان و محرزي رسيده و روزگار شهرهاي ناژيتو، آگينس و محرزي يكي پس از ديگري پايانيافت و چنان كه گفته شد سرزمين بارما بعدها نام هاي محرزي، محمري به خود گرفت وسرانجام نيز عروس كنوني شهرهاي خوزستان، خرمشهر جايگزين آن ها شد. اين شهرستان كهدر گذشته به نام بندر محمره معروف بود از 2 قرن پيش، دليل اهميت سوق الجيشي فوقالعاده مورد توجه استعمارگران قرار گرفت و تا كنون چندين بار به اشغال قواي خارجيدر آمده است. امپراطور عثماني در سال 1883 ميلادي، انگليسي ها در سال 1875 ميلادي وارتش متجاوز عراق در سال 1980 خرمشهر را اشغال كرده اند. سرنوشت تاريخي خرمشهر كهپر از فراز و نشيب است، به تنهايي گوياي اهميت اين سرزمين به لحاظ موقعيت جغرافياييو استراتژيكي است.
” طبيعت در شهرستان خرمشهر “رود خانه اروند رود خرمشهر و آبادان:رودخانه اروند رود درشهرستان هاي خرمشهر و آبادان جاري است و يكي از رودخانه هاي مرزي ايران و عراق است. درازاي بخش مرزي رودخانه 84 كيلومتر است. اروند رود كه به شط العرب نيز گفته مي شود، از تلاقي رودخانه هاي دجله و فرات در نقطه اي به نام قرنه، در 110 كيلومتري شمال باختري آبادان تشكيل مي يابد و رو به سوي جنوب خاوري از كنار شهر بصره مي گذردو سپس به داخل عراق وارد مي شود. سپس شهرستان هاي خرمشهر و آبادان را طي مي كند ودر 8 كيلومتري جنوب اروند كنار به خليج فارس مي ريزد. در شهر خرمشهر با شاخه باختري رود كارون مخلوط مي شود. شهرستان خرمشهر به طور كلي دشت و شوره زار است وارتفاع مهمي ندارد فقط در جنوب خاوري آن كوه ميشان به ارتفاع 250 متر ديده مي شود.
کشاورزي و دامداري:
عمده ترين محصول كشاورزي اين شهرستان خرما و مركبات است. كمربندي از درختان نخل به پهناي 400 متر شهر خرمشهر را از ساير قسمت هاي استان جدا ميسازد. دامداري در منطقه رواج داشته و انواع محصولات حيواني از قبيل لبنيات، پوست،پشم از فرآورده هاي اين بخش است.
بهمن اردشير يکی از ده شهری است که اردشير در خوزستان و بين النهرين ساخته است.
(بهمنشير) كه گويا امروز سرزمين خرمشهر و آبادان را در بر مي گيرد ورودي بنام بهمن شير از ميان آن مي گذرد. تحقيقات معروف ديولافوآدمورگان عمر تمدن درخوزستان را به عصر عيلاميها مربوط مي داند. خرمشهر در 120 كيلومتري جنوب باختري شهرستان اهواز و14 كيلومتري شمال باختري آبادان قرار دارد. در دوره ساساني شهري بين خرمشهر و آبادان كنوني به نام بندگبان (جبان) وجود داشته است. تا پيش از جنگت حميلي، خرمشهر به دليل موقعيت جغرافيايي و بازرگاني و ارتباط با درياي آزاد ثروت عظيمي را در خود جاي داده بود. وجود تجارتخانههاي بزرگ و نمايندگي شركت هاي بزرگ كشتيراني، بهخرمشهر چهره يك بندر بين المللي بخشيده بود و ساكنانش به زبان فارسي، عربي و ديگر زبان هاي خارجي آشنايي داشتند. اهالي بومي خرمشهر به بافت حصير، سبد خرما و عبا مشغول هستند. حصير، سبد بادبزن دستي و نظاير آن را از برگ درخت خرما و عبا را از پشم بز مي بافند. از محوطههاي تاريخي منطقهميتوانبه بندرسرقكه مركز صادرات شيشه و مصنوعات سفالي و دستي است، اشاره كرد. شهرك ولي عصر،ساختمان هلال احمر، مسجد ولي عصر، كاخ فيليه و مسجد جامع خرمشهر از ديگر آثارديدني شهرستان خرم شهر به شمار ميآيند.
من مايلم اينجا يادى از «محمّد جهانآرا» شهيد عزيزِ خرمشهر و شهدايى كه در خرمشهرِ مظلوم آنطور مقاومت كردند بكنم. آ.
خرمشهر پیش از جنگ ......
به یاد سربازهای ایران ........
به یاد نخلها و نسل های سوخته خوزستان ......
پل خرمشهر در سال 1355سایز اصلی عکس